اسلامى چيزى را بر حكمت اسلامى تحميل كرده باشد ، بلكه الهام بخش فلسفهء اسلامى شده است ؛ يعنى فلسفه و حكمت اسلامى در عين حال كه آزادى خود را حفظ كرده و صرفاً در چهارچوب براهين عقلى طى طريق كرده است ، از كتاب و سنّت الهام‌هاى ذىقيمتى گرفته است ، و همين الهام‌ها سبب شده است كه ميان الهيات اسلامى و الهيات غير اسلامى اعم از يونانى و مسيحى و يهودى و غيره تفاوتى از زمين تا آسمان پيدا شود . اصول مسائلى كه در بحث قضا و قدر لازم است مورد توجه قرار گيرد عبارت است از : 1 . معناى لغوى و اصطلاحى قضا و قدر . 2 . مفهوم قضا و قدر و لوح و قلم و كتابت و غيره در آثار اسلامى . 3 . تاريخچهء قضا و قدر در دنياى قبل از اسلام . 4 . تاريخچهء آن مسئله در دنياى اسلام . 5 . تفاوت مفهوم قضا و قدر اسلامى با ساير مكتب‌ها . 6 . اقسام قضا و قدر : علمى و عينى ، حتمى و غيرحتمى . 7 . مسئلهء بَدا و تغيير قضا و قدر از جانب خدا . 8 . امكان و يا عدم امكان تغيير و تبديل قضا و قدر به وسيلهء انسان . 9 . نقش عوامل طبيعى و غير طبيعى در حواداث از نظر قضا و قدر . 10 . مسئلهء اجبار يا اختيار انسان از نظر قضا و قدر و آثار سوء عقيدهء جبر . 11 . شرور و نقصانات از نظر ارتباط با قضا و قدر . 12 . قضا و قدر و جبر و اختيار در مكاتب مادى . بحث و بررسى دربارهء همه اين‌ها خود يك رسالهء مستقلى خواهد بود . ما در كتاب انسان و سرنوشت دربارهء اكثر اين مسايل بحث كرده‌ايم . آن‌چه در اين مقاله بحث شده است - پس با ذكر مقدمه‌اى دربارهء اين‌كه نظام عالم نظام ضرورى است و اشيا در ضرورت خود مستند به واجب‌الوجود مىباشند و اشيا از آن جهت كه به علل تامّهء خود منسوب‌اند ضرورى و غير قابل تغييرند